Akkermansia Nedir, Ne İşe Yarar, Nelerde Bulunur?

Son yıllarda bağırsak sağlığı konuşulurken en sık adı geçen bakterilerden biri Akkermansia oldu. Fazla kilodan insülin direncine, bağışıklık dengesinden beyin sağlığına kadar pek çok alanda adı geçen bu bakteri, adeta bağırsakların “gizli kahramanı” olarak görülüyor.

Akkermansia Nedir?

Akkermansia muciniphila, bağırsaklarımızda doğal olarak yaşayan, mikroskopla bile zor görülen küçücük ama etkisi büyük bir bakteridir. “Müsin seven” anlamına gelen adı, bağırsak duvarımızı koruyan mukus tabakasını besin olarak kullanmasından gelir.

• Sağlıklı bireylerde bağırsak mikrobiyotasının yaklaşık yüzde 1–5’ini oluşturabilir.
• Obezite, insülin direnci ve tip 2 diyabet gibi durumlarda seviyesinin belirgin şekilde düştüğü gösterilmiştir.

Akkermansia, mukus tabakasını parçalayarak kısa zincirli yağ asitleri üretir, bu da hem bağırsak hücrelerine enerji sağlar hem de yeni mukus üretimini tetikler; böylece bağırsak bariyeri sürekli kendini yenileyen bir “koruma kalkanına” dönüşür.

Akkermansia Ne İşe Yarar?

Akkermansia’nın etkisi sadece sindirimle sınırlı değil; kilo dengesi, kan şekeri, bağışıklık ve kalp-damar sağlığı üzerinde de önemli rol oynadığı gösteriliyor.

Bağırsak Bariyerini Onarır ve Korur

• Mukus tabakasını yenileyerek bağırsak geçirgenliğini azaltır, “sızdıran bağırsak” riskine karşı koruyucu etki gösterir.
• Müsin parçalanırken oluşan kısa zincirli yağ asitleri, özellikle butirat, bağırsak hücrelerine enerji sağlar ve inflamasyonu baskılamaya yardımcı olur.

Bu sayede hem sindirim konforu artar hem de bağışıklık sistemi daha dengeli çalışmaya başlar.

https://link.springer.com/article/10.1186/s13099-024-00635-7

Kilo ve Yağ Oranını Etkiler

Zayıf ve metabolik olarak sağlıklı bireylerde Akkermansia düzeyinin daha yüksek olduğu, fazla kilolu ve obez kişilerde ise daha düşük olduğu pek çok çalışmada gösterilmiştir.

• Fazla kilolu ve insülin direnci olan bireylerde 3 ay boyunca Akkermansia takviyesinin, vücut ağırlığı ve yağ kütlesi gibi parametrelerde iyileşme ile ilişkili olduğu bir klinik çalışmada rapor edilmiştir.
• Aynı çalışmada, pasteürize Akkermansia’nın insülin duyarlılığını yaklaşık yüzde 30 artırdığı ve açlık insülinini belirgin şekilde düşürdüğü bildirilmiştir.

Yani Akkermansia, kilo kontrolünde doğrudan “zayıflatır” demektense, metabolizmayı daha verimli ve dengeli çalıştıran güçlü bir destekçi gibi davranır.

Kan Şekeri ve İnsülin Duyarlılığını Destekler

Akkermansia, hem bağırsak bariyerini güçlendirerek hem de kısa zincirli yağ asitleri ve safra asidi metabolizması üzerinden kan şekeri kontrolüne katkı sağlar

• Klinik çalışmalarda Akkermansia takviyesi ile insülin duyarlılığının arttığı, açlık insülin ve kolesterol düzeylerinin azaldığı gösterilmiştir.
• Yeni araştırmalar, Akkermansia’nın GLP-1 gibi iştah ve kan şekeriyle ilişkili hormonları da etkileyebileceğini ortaya koymaktadır.

Bu nedenle Akkermansia, tip 2 diyabet ve metabolik sendrom yönetiminde “yeni nesil hedef” olarak görülüyor.

Bağışıklık ve İltihap Dengesini Etkiler

Akkermansia, bağırsak duvarına çok yakın yaşadığı için bağışıklık hücreleriyle doğrudan iletişim halindedir.

• Bağışıklık sistemini sürekli “alarmda” tutmak yerine dengeli tepki vermesi için adeta eğitir.
• Kronik düşük dereceli inflamasyonun azalmasına ve vücudun enfeksiyonlara karşı daha kontrollü yanıt vermesine yardım eder.

Bu da uzun vadede hem metabolik hem de otoimmün hastalıklar açısından dolaylı koruyucu bir kalkan oluşturabilir.

https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0944501322002853

Kalp-Damar ve Beyin Sağlığını Destekler

Akkermansia’nın metabolik etkileri sadece karın çevresiyle sınırlı değil; kalp ve beyin üzerinde de dolaylı faydalar söz konusu.

• Klinik çalışmalarda, Akkermansia takviyesiyle total kolesterol ve trigliserid gibi kalp-damar risk parametrelerinde iyileşme gözlenmiştir.
• Ürettiği kısa zincirli yağ asitleri ve bazı nöroaktif bileşenler (örneğin GABA), bağırsak-beyin ekseni üzerinden duygu durumu, iştah ve stres yönetiminde rol oynayabilir.

Bu nedenle Akkermansia, “bağırsak-beyin-kalp üçgeninde” kilit oyunculardan biri olarak görülmektedir.

Akkermansia Nelerde Bulunur?

Akkermansia’yı yoğurt gibi doğrudan bir gıdadan almazsın; ama günlük beslenmeni doğru seçerek bağırsaklarında doğal olarak çoğalmasını destekleyebilirsin.

Akkermansia’yı Besleyen Gıdalar

• Kırmızı–mor meyveler: Nar, yaban mersini, siyah üzüm, böğürtlen gibi polifenol zengini meyveler Akkermansia ile olumlu ilişki gösterir.
• Prebiyotik lifler: Hindiba kökü, yer elması, kuşkonmaz, sarımsak, pırasa gibi inülin içeren sebzeler, hem mukus tabakasını hem de Akkermansia’yı destekler.
• Omega-3 zengini balıklar: Somon, sardalya, uskumru gibi yağlı balıklar, genel mikrobiyota dengesini iyileştirerek Akkermansia için elverişli bir ortam hazırlar.
• Yeşil çay ve bitkisel antioksidanlar: Polifenol ve kateşin içeriğiyle, Akkermansia dahil pek çok faydalı bakterinin büyümesine yardımcı olur.
• Daha az şeker ve işlenmiş gıda: Rafine şeker ve ultra işlenmiş ürünler bağırsak bariyerini zayıflatıp Akkermansia seviyesini olumsuz etkileyebilir; basitçe “ne kadar az paketli gıda, o kadar mutlu mikrobiyota” diyebiliriz.

Kısacası Akkermansia, doğru beslendiğinde hızla güçlenen; yanlış beslenmede ise sessizce sahneden çekilen bir bakteri gibi davranır.

https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S1756464617301627?via%3Dihub

Ali Rıza Akın, Next-Microbiome ve Akkermansia

Akkermansia konusunda dünyada öne çıkan isimlerden biri de 25 yılı aşkın süredir mikrobiyota üzerine çalışan bilim insanı Ali Rıza Akın’dır. Akın, yeni nesil probiyotik suşlar üzerine çalışan Next-Microbiome şirketinin kurucusu ve baş bilim insanı olarak görev yapmaktadır.

• Next-Microbiome, Akkermansia ve benzeri yeni nesil bakteriler üzerine Ar-Ge yapan uluslararası bir yapıdır ve Türkiye ile ABD dahil birden fazla ülkede faaliyet göstermektedir.
• Geliştirdikleri SIMS (Stool inVivo Mimicking System) modeli ile farklı besin ve prebiyotiklerin Akkermansia üzerindeki etkilerini laboratuvar ortamında test edebilmektedirler.

Akın’ın vizyonu, çoklu yeni nesil probiyotik suşlarını bir araya getirerek, fekal transplantasyon gibi riskli yaklaşımlara daha güvenli ve standart alternatifler geliştirmek üzerine kuruludur.

Next-Microbiome Ürünleri: Probiome-NOVO ve Boost Synergy GLP-1

Next-Microbiome, Akkermansia merkezli yeni nesil probiyotik ve prebiyotik formülasyonlar geliştirmektedir.

Bu ürünler, mikrobiyotayı kişiselleştirilmiş şekilde şekillendirmeyi hedefleyen yeni nesil yaklaşımlar arasında gösterilmektedir.

“Bakterin Kadar Yaşa” Felsefesi

Ali Rıza Akın’ın sık vurguladığı “bakterin kadar yaşa” yaklaşımı, aslında basit bir gerçeğe işaret ediyor: Ne kadar dengeli bir mikrobiyotaya sahipsen, yaşam kaliten o kadar yüksek olur.

• Akkermansia gibi yeni nesil bakterileri destekleyen beslenme ve takviye stratejileri, bağırsak bariyerini güçlendirip metabolizmayı dengelemeyi ve bağışıklığı “akıllı” şekilde eğitmeyi amaçlar.
• Bu bakış açısıyla Probiome-NOVO ve Boost Synergy GLP-1 gibi ürünler, sadece birer takviye değil; bağırsak ekosistemini uzun vadede yeniden inşa etmeye yönelik bilimsel araçlar olarak konumlandırılmaktadır.